Jakość video ma znaczenie

Nie jestem profesjonalnym operatorem kamery, większość rejestruję telefonem, stąd kodeki których używam to w większości x264, x265 oraz czasem mpeg4. Staram się zawsze nagrywać w maksymalnej rozdzielczości jaką daje telefon i maksymalnym FPS (klatki na sekundę) – co zwykle daje 4K w 60fps. Jest to przede wszystkim płynność video, ale także pole do dodatkowej stabilizacji obrazu przy użyciu oprogramowania, które odpowiednio kadrując i zniekształcając obraz daje poczucie stabilnego ujęcia kosztem zmniejszenia rozdzielczości materiału – to jest dla mnie zupełnie akceptowalne. Nagrywanie z „ręki” telefonem potrafi nieźle drgać.

O ile do obróbki video wykorzystuję Davinci Resolve oraz Adobe Premiere Essentials, to pliki wynikowe staram się renderować z maksymalnym bitrate aby nie tracić na jakości. Ostateczną kompresję robię przez ffmpeg i na nim się skupię w tym wpisie. Używam wersji ffmpeg-20200523-26b4509

Kodeki które porównam to x264, x265, VP9 oraz AV1. O ile trzy pierwsze są bardzo popularne, to AV1 dopiero zaczyna podbój rynku. Jest to nowe podejście i nowe algorytmy, które na mniejszym bitrate potrafią uzyskać lepszą jakość niż poprzednicy, co w rezultacie daje mniejsze pliki przy tej samej jakości. Olbrzymim minusem AV1 jest czas kompresji – około 500-700x dłuższy niż x264… Ale świat idzie do przodu, algorytm jest optymalizowany i lada moment trafi jako nowy firmware do naszych telewizorów i wszystko będzie grało.

Czym jest kompresja stratna i bezstratna?

Kompresja stratna to taka, w której chcąc zredukować wielkość pliku, godzimy się na utratę jakości – np. szczegółów, odwzorowania kolorów czy płynności ruchu. Nowoczesne kodeki pozwalają na płynne strojenie tych parametrów, oraz wykorzystują algorytmy dostosowane do odbiorcy czyli ludzkiego oka – które nie zawsze jest w stanie wychwycić te małe różnice, a dzięki temu plik jest znacznie mniejszy.

Kompresja bezstratna charakteryzuje się przenoszeniem obrazu 1:1 względem źródła, zatem plik wyjściowy jest dokładnym odwzorowaniem pliku wejściowego, ale zwykle bardzo dużym. Takie pliki są bardzo dobrym jakościowo materiałem do montażu i obróbki, ale nie nadają się do publikowania w Internecie, ze względu na swój rozmiar.

Po co mi PSNR i SSIM?

PSNR i SSIM to dwa popularne „mierniki” jakości względem materiału źródłowego. Aby sprawdzić jakość kompresji używając wybranego kodeka i bitrate, musimy plik wynikowy porównać z plikiem źródłowym. Dwa identyczne pliki powinny mieć SSIM równy 1.0 oraz PSNR dążący do nieskończoności (infinite). Taki wynik dają kodeki w których wykorzystamy kompresję bezstratną (lossless)

SSIM Y:1.000000 (inf) U:1.000000 (inf) V:1.000000 (inf) All:1.000000 (inf)
PSNR y:inf u:inf v:inf average:inf min:inf max:inf

Wykorzystując kompresję stratną, zgadzamy się na utratę pewnych szczegółów obrazu, ale uzyskujemy mniejszy plik wynikowy.

SSIM Y:0.998753 (29.042157) U:0.999491 (32.934697) V:0.999728 (35.656912) All:0.999039 (30.171505)
PSNR y:56.750038 u:62.900075 v:65.809073 average:58.129866 min:56.936481 max:inf

PSNR określa się jako Szczytowy stosunek sygnału do szumu, gdzie sygnałem są nieskompresowane dane źródłowe, a szumem – artefakty (zniekształcenia) spowodowane zastosowaniem kompresji stratnej.

Parametr ten doskonale sprawdza się jako liczbowy parametr jakości kompresji, jednak nie bierze pod uwagę percepcji ludzkiego oka, co z kolei dokładniej odwzorowuje SSIM.

SSIM to miara wskaźnika podobieństwa strukturalnego i jest metodą przewidywania postrzeganej jakości telewizji cyfrowej i zdjęć kinowych, a także innych rodzajów obrazów cyfrowych i filmów.

Chcąc wykorzystać te dwa parametry musimy zrozumieć jakie wartości tych parametrów charakteryzują jakość kompresowanego video. PSNR dąży do nieskończoności – czyli im jest wyższy tym lepiej. Standardowo waha się między 30 a 50. Przy kompresji bezstratnej określany jako „infinity” – co oznacza że pliki źródłowy i wynikowe są identyczne. SSIM z kolei ma zakres od 0.0 do 1.0 i opisuje podobieństwo wizualne. Przy wartości 1.0 plik źródłowy oraz plik wyjściowy są identyczne. Co za tym idzie, mniejsza niż 1.0 wartość SSIM oznacza stratę jakości.

Wielkość pliku przy kompresji bezstratnej (lossless)

Plik źródłowy 1080p w 30fps kompresja h264 – skopiowane pierwsze 800 klatek z pominięciem audio, bo tym się nie zajmujemy, rozdzielczość do 720p i lossless x265 jako plik wzorca.

$ ffmpeg -i "source.mp4" -vframes 800 -vf scale=-1:720 -c:v libx265 -x265-params lossless=1 -an source.mkv

Output #0, matroska, to 'source.mkv':
  Metadata:
    major_brand     : isom
    minor_version   : 1
    compatible_brands: isomavc1
    composer        : Sacha Goedegebure
    title           : Big Buck Bunny, Sunflower version
    artist          : Blender Foundation 2008, Janus Bager Kristensen 2013
    comment         : Creative Commons Attribution 3.0 - http://bbb3d.renderfarming.net/
    genre           : Animation
    encoder         : Lavf58.43.100
    Stream #0:0(und): Video: hevc (libx265), yuv420p, 1280x720 [SAR 1:1 DAR 16:9], q=-1--1, 30 fps, 1k tbn, 30 tbc (default)

Następnie plik ten został skompresowany przy wykorzystaniu x264, x265, VP9 oraz AV1 z opcją kompresji bezstratej, komendy poniżej:

$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libx264 -qp 0 x264_lossless.mkv
$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libx265 -x265-params lossless=1 x265_lossless.mkv
$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libvpx-vp9 -b:v 0 -lossless 1 VP9_lossless.mkv

Porównujemy x264 względem źródła, mamy SSIM = 1.0 oraz PSNR = inf. czyli kompresja była bezstratna.

$ ffmpeg -i x264_lossless.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -
SSIM Y:1.000000 (inf) U:1.000000 (inf) V:1.000000 (inf) All:1.000000 (inf)
PSNR y:inf u:inf v:inf average:inf min:inf max:inf

Następnie kompresujemy z użyciem x265 względem źródła, mamy SSIM = 1.0 oraz PSNR = inf. czyli kompresja była bezstratna.

$ ffmpeg -i x265_lossless.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -
SSIM Y:1.000000 (inf) U:1.000000 (inf) V:1.000000 (inf) All:1.000000 (inf)
PSNR y:inf u:inf v:inf average:inf min:inf max:inf

Na koniec kompresujemy VP9 względem źródła, mamy SSIM = 1.0 oraz PSNR = inf. czyli kompresja była bezstratna.

$ ffmpeg -i VP9_lossless.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -
SSIM Y:1.000000 (inf) U:1.000000 (inf) V:1.000000 (inf) All:1.000000 (inf)
PSNR y:inf u:inf v:inf average:inf min:inf max:inf

Na sam koniec zostaje nam AV1 względem źródła, mamy SSIM = 1.0 oraz PSNR = inf. czyli kompresja była bezstratna.

Podsumujmy kompresję bezstratną (lossless)

Przy kompresji bezstratnej różnice w wielkości plików mają znaczenie, gdyż pliki wyjściowe są dużo większe niż przy kompresji stratnej. W takim wypadku 10-20% różnicy może oznaczać kilka-kilkadziesiąt gigabajtów więcej na dysku.

Jakość video przy kompresji stratnej (lossy)

Ponownie ten sam plik źródłowy 1080p w 30fps kompresja h264. Po pierwsze skopiowane 800 klatek z pominięciem audio. Tym się nie zajmujemy. Po drugie rozdzielczość do 720p i lossless x265 jako plik wzorca.

Tym razem celujemy w bardzo zbliżone wartości PSNR oraz SSIM dla wszystkich plików wynikowych, próbując dostroić parametry kompresji. Dzięki temu będziemy wiedzieć że pliki wyjściowe mają bardzo zbliżoną do siebie jakość i porównamy stopień kompresji czyli wielkość pliku wynikowego.

W pierwszej kolejności idzie VP9, ze względu na brak możliwości ustawiania parametru -crf jako ułamek z częścią po przecinku. Wynikiem będzie nasza jakość video do której dążymy, pozostałe kodeki będziemy doprowadzać do jakości kodeka VP9. VP9 posiada najlepszą jakość przy dwu-przebiegowej kompresji, gdzie pozostałe kodeki mają minimalny i wręcz pomijalny uzysk z dwóch przebiegów. Jako parametry w które celujemy to PSNR average:45.321 oraz SSIM All:0.992. Wizualnie utraciliśmy 0.8% szczegółów o czym mówi SSIM.

$ ffmpeg -i source.mkv -y -c:v libvpx-vp9 -pass 1 -crf 32 -b:v 0 -tune psnr -f webm VP9_psnr_pass1.mkv
$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libvpx-vp9 -pass 2 -crf 32 -b:v 0 -tune psnr VP9_psnr_pass2.mkv
$ ffmpeg -i VP9_psnr_pass2.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -

SSIM Y:0.992829 (21.444045) U:0.991546 (20.729279) V:0.991933 (20.932731) All:0.992466 (21.229502)
PSNR y:44.354215 u:47.979801 v:48.693489 average:45.321377 min:41.582973 max:inf

Jako pierwszy dostroiłem x264 uzyskując PSNR: 45.358 i SSIM:0.9916

$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libx264 -tune psnr -crf 21.6 x264_psnr.mkv
$ ffmpeg -i x264_psnr.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -

SSIM Y:0.993020 (21.561526) U:0.988144 (19.260510) V:0.989391 (19.743134) All:0.991602 (20.758494)
PSNR y:44.739910 u:46.548467 v:47.379091 average:45.358051 min:39.754114 max:inf

Następnie zająłem się x265 i otrzymałem wynik PSNR: 45.347 i SSIM:0.9919

$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libx265 -tune psnr -crf 20.7 x265_psnr.mkv
$ ffmpeg -i x265_psnr.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -

SSIM Y:0.992588 (21.300356) U:0.990183 (20.080185) V:0.990867 (20.393656) All:0.991900 (20.915107)
PSNR y:44.520794 u:47.337848 v:48.110384 average:45.347215 min:40.447379 max:inf

Na koniec AV1 gdzie PSNR:45.361 i SSIM:0.9920

$ ffmpeg -i source.mkv -c:v libaom-av1 -row-mt 1 -tiles 8x4 -crf 25 -strict experimental AV1_psnr.mkv
$ ffmpeg.exe -i AV1_psnr.mkv -i source.mkv -lavfi "ssim;[0:v][1:v]psnr" -f null -

SSIM Y:0.996144 (24.138723) U:0.994546 (22.632922) V:0.994623 (22.694995) All:0.992024 (23.589543)
PSNR y:45.340784 u:45.142517 v:45.210798 average:45.361 min:43.819632 max:inf

Podsumujmy jakość video przy kompresji stratnej

Łatwo zauważyć że pomiędzy x264 a AV1 jest różnica wielkości pliku na poziomie 50% przy zachowaniu bardzo zbliżonej jakości. Jest to fantastyczny wynik, gdyby nie to, że kodowanie x264 czy x265 liczyłem w minutach, a dla tego samego materiału w AV1 były to dosłownie godziny.

Artykuł Jakość video po kompresji czyli PSNR i SSIM pochodzi z serwisu Flexray.

Windows i Linux? Dlaczego?

Będąc zżyty z Windowsem ale czując potrzebę wykorzystywania środowiska Linuxowego, WSL wpasował się idealnie. Do tego pełna integracja Remote Development WSL wbudowana w Visual Studio Code, powoduje że praca pod Windows jest teraz wyjątkowo przyjemna, a narzędzia które wykorzystuję są spójne i nie ma potrzeby instalowania rozwiązań do wirtualizacji czy konfigurowania Hyper-V.

PS C:\Users\flexray> wsl --list --all
Windows Subsystem for Linux Distributions:
Ubuntu-20.04 (Default)

Linux na WSL2 to w końcu pełna kompatybilność i usunięcie z drogi problemów które utrudniały lub wręcz uniemożliwiały pracę na WSL1. Ogromnym plusem jest natywny dostęp do partycji windowsowych, także przestrzeni Storage Spaces i dysków zaszyfrowanych przez BitLocker. Dzięki czemu pracuję na zasobach, które do tej pory musiałbym kopiować pomiędzy systemami. Ba! Normalnie z WSL2 wrzucam pliki do katalogów DropBox’a działającego pod Windowsem. Dzięki temu środowisko Linuxowe jest uporządkowane, nie ma potrzeby zaśmiecania plikami i kopiowania tam i z powrotem. Rewelacja!

flexray@DESKTOP-3UQS7IQ:~$ df -h
Filesystem      Size  Used Avail Use% Mounted on
/dev/sdb        251G   13G  226G   6% /
tmpfs            26G     0   26G   0% /mnt/wsl
tools           477G  225G  253G  48% /init
none             26G     0   26G   0% /dev
none             26G  4.0K   26G   1% /run
none             26G     0   26G   0% /run/lock
none             26G     0   26G   0% /run/shm
none             26G     0   26G   0% /run/user
tmpfs            26G     0   26G   0% /sys/fs/cgroup
C:\             477G  225G  253G  48% /mnt/c
D:\             3.7T  3.1T  556G  86% /mnt/d
E:\             1.4T  1.1T  318G  78% /mnt/e
F:\             954G  738G  217G  78% /mnt/f
M:\             112G   96G   17G  86% /mnt/m

Wybieram Ubuntu 20.04

Ponieważ najczęściej używanymi przeze mnie dystrybucjami są pochodne Debian’a, używam na codzień Ubuntu 20.04. Oczywiście jest to kwestia gustu, a Linux na WSL2 oferuje także inne dystrybucje. Ubuntu jest trochę bardziej „luźne” jeśli chodzi o płatne oprogramowanie. Podczas gdy Debian stara się być maksymalnie spójny z ideami oprogramowania open-source.

Bardzo pożądaną przeze mnie funkcjonalnością jest możliwość uruchamiania oprogramowania graficznego wewnątrz WSL, ale wykorzystując renderowanie grafiki w oknie Windowsa. O ile w tej chwili wykorzystuję do tego X-serwer VcXsrv, to działa to naprawdę rewelacyjnie i płynnie. Dając także możliwość wykorzystywania OpenGL. Nawet layout okien można personalizować – serwując albo cały desktop, albo uruchamiając okna Linuxowe jak okienka w Windows.

Są już także pierwsze wersje sterowników NVidia które umożliwiają wykorzystywanie CUDA wewnątrz Linux na WSL2. To dopiero jest konkretny news. Uruchamianie aplikacji z akceleracją dla karty graficznej, czy to rendering, czy deep learning. Wszystko będzie można robić z jednego systemu – z Windows 10 + WSL2.

Jeśli nawet nie umiesz w Linuxa i chcesz się pouczyć – Linux na WSL2 jest świetnym rozwiązaniem. Nie musisz instalować systemu, konfigurować czegokolwiek. Włączasz i działa. Jak Windows

Artykuł Linux na WSL2 pochodzi z serwisu Flexray.

Tak, mogłeś zostać – był taki projekt, nawet jakoś szło, ale priorytety się zmieniły

Zostaniesz Ekspertem Kryptowalut

Razem z Mirkiem Burnejko (najlepszym ekspertem cloud computing, life hacking i reprogramming) przygotowaliśmy dla Ciebie kurs, który pozwoli Ci w sposób bezpieczny, legalny i świadomy zacząć używać kryptowalut.

4 darmowe materiały specjalnie dla Ciebie:

1. EBook o 47 sposobach
2. Video 1 – 10 Rzeczy, Które Chcesz Wiedzieć O Kryptowalutach
3. Video 2 – 7 Błędów Początkujących Z Kryptowalutami
4. Video 3 – 5 Sposobów Na Zarabianie Bez Inwestowania (serio)

Zacznij tutaj => https://transparentworld.pl/video 

Video 4 to opis kursu.

Zamykamy dostęp za 9 dni.

Jeżeli obejrzysz video 4 do końca, to czeka Cię miła niespodzianka :*

Zostaniesz Ekspertem Kryptowalut!!!

Artykuł Zostaniesz Ekspertem Kryptowalut pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• Awaria Bitcurex! – artykuł [PL]
• Kolejny Warsaw Block 28.10.2016 w Microsoft HQ Warszawa! – eventbrite, facebook
• Pierwsze w Polsce konsultacje społeczne dotyczące Bitcoin i Blockchain – artykuł [PL], video [PL]
• Postęp prac i konkluzje ministerialnego strumienia „Blockchain i kryptowaluty” – artykuł [PL]
• Krzysztof Piech o Bitcoinie, polityce i ekonomii – artykuł [PL]
• Bitcoin i Blockchain #2 – Konsultacje w sejmie RP – artykuł [PL]

Europa

• Podsumowanie konferencji „Scaling Bitcoin” w Mediolanie – artykuł [PL]
• Unia Europejska rozważa wybory powszechne z użyciem bitcoinowego łańcucha bloków – artykuł [PL], artykuł [EN]
• Europejski Bank Centralny sugeruje zaostrzenie kontroli cyfrowych walut – artykuł [EN]

Świat

• Zarejestruj się na Blockchain for Wall Street 29 Listopada, NY Law School (zniżka 10% z kodem PETELI10-RHB do piątku) – event [EN]
• Zarejestruj się na Distributed Ledger Technology Conferences: 3-4 Listopada – Londyn, 1-2 Grudnia – New York (zniżka 20% z kodem BTCX20 – 20%) – event [EN]
• Atak na DNS na blockchain.info – artykuł [EN], artykuł [EN], artykuł [EN]
• DASH rozpoczyna współpracę z dostawcą usług Compliance – Coinfirm.io – artykuł [PL]
• Rosja testuje blockchain do składowania dokumentów – artykuł [EN]
• Japonia – Bitcoin jako przedpłacony środek płatniczy zwolniony z podatku – artykuł [PL]
• Bitbond – pożyczki społecznościowe P2P oparte na Bitcoinie – artykuł [PL]
• Jak startupy blockchain rewolucjonizują Venture Capital – artykuł [EN]
• Tata IT Consultancy posiada ponad 100 prototypów opartych o blockchain – artykuł [EN]
• Trump vs. Clinton: dług, podatki i bitcoin – artykuł [EN]
• Kolejny fork Ethereum? – artykuł [EN], artykuł [EN]
• Naukowcy ostrzegają – komputery kwantowe zniszczą bitcoin – artykuł [EN]
• Netflix zainteresowany Bitcoin – artykuł [EN]
• Gavin Andresen – Cryptographic Verification – podcast [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 6 – Co-opt vs. Disrupt? – video [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 5 – Ethereum’s Blockchain – video [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 4 – Blockchain on the Rise – video [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 3 – In Search Of Itself – video [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 2 – Mines and Miners – video [EN]
• Trust Disrupted: Bitcoin and the Blockchain episode 1 – In the Beginning – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 142 – Claire Warren & Scott Farrell: DnA Contracts – Bringing Human Discretion To Smart Contracts – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 143 – Joey Krug: Augur – A Decentralized, Crowdsourced Prediction Market Built On Ethereum – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 144 – Charles Hoskinson & Alex Chepurnoy: IOHK, Scorex And The Case For Ethereum Classic – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 145 – Stephen King & Russell McLernon: Distrupting Real Estate With RexMLS – A Decentralized MLS – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 146 – Ryan X. Charles: Allowing Content Creators to Own and Monetize Content with Yours – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 147 – Sarah Meiklejohn: Anonymity, Central Bank Cryptocurrencies And The Academic View On Bitcoin – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 148 – Kyle Torpey: Diving Into Bitcoin – The Debates, The Issues and What’s To Come – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 149 – Lukas Abegg: Smart Contracts And The Law – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 150 – Devcon 2 And The State Of Ethereum – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 151 – Ian Grigg: Ricardian Contracts And Digital Assets Prehistory – video [EN]

Artykuł Awaria Bitcurex – #41 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• Spotkaj mnie na Warsaw Block w Microsoft Polska, 25 Sierpnia 2016 na którym opowiem o Azure Blockchain as a Service – event [PL]
• Czy nowe Ethereum to nadal kryptowaluta? – artykuł [PL]
• CzechLogistic – wyślij paczkę do Czech lub Słowacji za bitcoiny – artykuł [PL]
• Bitcoinomat.pl pierwszym oficjalnym partnerem KeepKey – artykuł [PL]
• Używasz bitcoinów? Unia chce abyś zarejestrował się pod własnym nazwiskiem – artykuł [PL]
• Blockchain publiczny i prywatny – wyjaśniamy jak to działa – artykuł [PL]
• Lech Wilczyński o bitcoinie w Polsce – video [PL]

Europa

• Francuska minister przemówi na „Parlamentarnym Forum Blockchain” w Paryżu – artykuł [EN]
• Opublikowano raport #BitcoinSurvey2016 – artykuł [EN], raport [EN]
• Nowe zasady dla cyfrowych walut w kontekście hazardu w Wielkiej Brytanii – artykuł [PL]
• Wyspa Man testuje blockchain dla IoT – artykuł [EN]

Świat

• Atak na Bitfinex. Znowu atak? – artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł[PL], artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł [EN], prezentacja [EN]
• Pierwszy bitcoinowy bail-in, klienci Bitfinex podzielą się stratami 36% – artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł [EN], artykuł [EN], artykuł [EN], artykuł [EN]
• Jak zabezpieczyć giełdy bitcoin i dlaczego jest jeszcze nadzieja – artykuł [EN]
• BitGo ogłosił że to nie oni zawiedli w czasie ataku na Bitfinex – artykuł [PL]
• Prawnicy: Istnieją opcje prawne dla klientów Bitfinex – artykuł [EN]
• CEO giełdy Cryptsy prawdopodobnie ukradł $3,3m bitcoin – artykuł [EN]
• Zmniejszające się znaczenie banków szansą dla bitcoina i kryptowalut – artykuł [PL]
• Wszystko co powinieneś wiedzieć o Lightning Network – artykuł [PL]
• Bitcoin kluczowym elementem MegaUpload 2.0 – artykuł [PL]
• IBM ogłasza nadejście nowej rewolucji gospodarczej – artykuł [EN]
• Uwaga na fałszywe portfele bitcoinowe w AppStore – artykuł [PL], artykuł [EN]
• Ethereum po Hard Forku, kolena lekcja dla świata kryptowalut – artykuł [PL], artykuł [PL], artykuł [EN]
• Przygotowanie do świata pozbawionego gotówki – artykuł [EN]
• Blockchain dla rynku ubezpieczeń – artykuł [EN]
• Jak fintech ciągnie banki w stronę blockchain i sztucznej inteligencji – artykuł [EN]
• Blockchain wchodzi do mainstreamu – artykuł [EN]
• Dlaczego rynki finansowe są dobrym przykładem użycia blockchain – artykuł [EN]
• Mimo ostatnich ataków, bitcoin pozostaje superbohaterem – artykuł [EN]
• Sędzia argumentuje że bitcoin nie jest walutą ponieważ nie możesz jej ukryć pod materacem – artykuł [EN]
• Kryptografia jako demokratyczna broń przeciwko demagogii – artykuł [EN]
• Partner Alibaby wdraża prywatny blockchain dla płatności charytatywnych – artykuł [EN]
• Dlaczego banki mogą nie sprostać wdrożeniu blockchain – artykuł [EN]
• Ochrona praw autorskich używając blockchain – artykuł [EN]
• Rzut oka ponad hype dotyczący blockchain – artykuł [EN]
• Kanadyjskie banki eksperymentują z blockchain – artykuł [EN]
• Gdzie trzymać bitcoin gdy na giełdzie istnieje ryzyko? – artykuł [EN]
• Problem jajka i kury? Blockchain istniał przed bitcoinem – artykuł [EN]
• „Wielka Czwórka” założy własne konsorcjum blockchain – artykuł [EN]
• Alternatywne podejście do Consensus i blockchain? Swirlds – artykuł [EN]
• Przykłady użycia blockchain dla bankowości korporacyjnej – artykuł [EN]
• BreakingBank$ – Breaking down Blockchain – podast [EN]
• BreakingBank$ – The smarter Ledger – podcast [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 141 – Ralph Merkle: Revolutionizing Democracy Using DAOs – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 142 – Claire Warren & Scott Farrell: DnA Contracts – Bringing Human Discretion To Smart Contracts – video [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 143 – Joey Krug: Augur – A Decentralized, Crowdsourced Prediction Market Built On Ethereum – video [EN]

Artykuł Atak na Bitfinex – #32 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• Atak na Netia.pl, hakerzy wykradli dane – artykuł [PL], artykuł [EN]

Europa

• Unia Europejska planuje utworzenie rejestru osób posługujących się kryptowalutami – artykuł [PL], artykuł [EN]
• Czy nadszedł czas na BritCoin? – artykuł [EN]
• Visa testuje mikropłatności bitcoin – artykuł [EN]
• Bank of England publikuje dokument na temat cyfrowych walut – artykuł [EN], dokument [EN]

Świat

• Lista Fintech 40 – osoby napędzające innowacyjność w finansach – artykuł [EN]
• IBM uruchamia usługi chmurowe blockchain na serwerach o podwyższonym poziomie zabezpieczeń – artykuł [EN]
• Chciałbyś do tego użyć blockchaina? – artykuł [EN]
• Ubitquity – przenoszenie własności nieruchomości dzięki blockchain – artykuł [EN]
• Płatności z Kanady do Niemiec w 20 sekund – artykuł [EN], artykuł [EN]
• Co blockchain wnosi do systemów płatnośco – artykuł [EN]
• Operatorzy płatności B2B zwracają się w stronę bitcoin – artykuł [EN]
• Prywatne blockchainy. Okazja czy zagrożenie dla bitcoin? – artykuł [EN]
• Funderbeam otwiera platformę inwestycyjną dla startupów opartą o blockchain – artykuł [EN]
• Inflacja w Wenezueli zwiększa zapotrzebowanie na bitcoin – artykuł [EN]
• Dlazego Nexusguard wybrał bitoina? – artykuł [EN]
• Bitcoin i gry online – kwitnąca współpraca – artykuł [EN]
• Dash prezentuje rozwiązanie dla zdecentralizowanej bankowości – artykuł [EN]
• Debata nad przyszłością blockchain i consensus tech na evencie IBM – artykuł [EN]
• Nowocześni panowie/panie do towarzystwa wykorzystują płatności bitcoin – artykuł [EN]
• Acronis uruchamia usługę składowania danych notarialnych oraz hybrydowych zabezpieczeń dla chmury w oparciu o blockchain – artykuł [EN]
• Decentralizacja rynku energii elektrycznej dzięki blockchain i smart metering – artykuł [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 140 – Manfred Karrer: Bitsquare – The Decentralized Open-Soure Cryptocurrency-Fiat Exchange – video [EN]

Artykuł Atak na Netia – #29 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• Warsaw Block spotkanie Bitcoin i Blockchain w Microsoft Polska 28 lipca – event [FB], event[EB]
• Bitcoin – od czego zacząć? Otrzymywanie i wysyłanie BTC – artykuł [PL]
• W 18 miesięcy dookoła świata tylko za bitcoiny – artykuł [PL]
• Steemit – portal społecznościowy który płaci użytkownikom w BTC – artykuł [PL]

Europa

• Nauka blockchain i bitcoin na uniwersytecie – artykuł [EN]

Świat

• Zwiększone ceny elektryczności dla „kopalni” bitcoin – artykuł [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 139 – Martin Köppelmann: Gnosis – The Ethereum Prediction Market – video [EN]

Artykuł Warsaw Block w Microsoft – #28 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• Drugie spotkanie w Ministerstwie Cyfryzacji. Powstanie grupa robocza do spraw Bitcoin/Blockchain – artykuł [PL]
• Beer and Bitcoin #7 – relacja ze spotkania – artykuł [PL]
• Bitcoin i Blockchain #0 – Cena, Halving, DAO i Ministerstwo Cyfryzacji – video [PL]
• Krótko: Wojciech Stopiński o postępach przy Cryptosteel – video [PL]

Europa

• Unia Europejska zaostrza regulacje w sprawie cyfrowych walut – artykuł [PL], artykuł [PL]
• Zaostrzy się prawo dotyczące walut wirtualnych (Bitcoin) i kart przedpłaconych w UE – artykuł [PL]
• Deutsche Börse uruchamia fundusz inwestycyjny blockchain i fintech – artykuł [EN]
• Z perspektywy prawnika: Czy inteligentne kontrakty mogą istnieć poza strukturami prawnymi – artykuł [EN]
• Próbna dystrybucja świadczeń socjalnych przez blockchain dla brytyjskiego departamentu pracy i emerytur – artykuł [EN]
• Worldline i SnapSwap uruchamiają projekt przekazywania gotówki poprzez chat i blockchain – artykuł [EN]
• Brytyjski pilot dystrybucji zasiłków poprzez blockchain w ogniu krytyki – artykuł [EN]
• Belgijski urząd ostrzega przed OneCoin – artykuł [EN]

Świat

• Czy patenty na zastosowanie blockchain’a zablokują jego zastosowania? – artykuł [PL]
• (Bitcoin) Wymyślono go, żeby utrzeć nosa systemowi. Teraz może odmienić wszystko, co znamy – artykuł [PL]
• Były pracownik Google ujawnia VaultOS – oparty o blockchain system bankowy – artykuł [EN]
• Głęboka analiza stanu blockchain – artykuł [EN]
• Raketa Watches testuje blockchain do walki z podróbkami – artykuł [EN]
• Pierwszy warsztat „Blockchain i sieć” – artykuł [EN]
• Przyszłość rządów opartych o DAO i rynki predykcyjne – artykuł [EN]
• Amerykański Departament Zdrowia i Opieki Społecznej gromadzi dokumenty na temat zastosowania blockchain w badaniach – artykuł [EN]
• SolidX wprowadza oprogramowanie do zarządzania tożsamością Vida oparte o blockchain – artykuł [EN]
• HEAT – oparta o blockchain platforma crowdfoundingowa – artykuł [EN]
• Grantcoin – uniwersalny dochód? Pierwsze wypłaty rozdane – artykuł [EN]
• Alibaba uruchamia płatności oparte o blockchain – artykuł [EN]
• Blockchain w rynku nieruchomości – artykuł [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 187 – Sergio Lerner: How RSK Will Bring Smart Contracts To Bitcoin – video [EN]

Artykuł VaultOS system bankowy – #27 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Polska

• OneCoin to scam? – publikujemy pismo PSB – artykuł [PL], dokumenty [PL]
• Crowdfunding, kupowanie akcji i bitcoiny. Jak to wszystko można połączyć? – artykuł [PL]
• Krótko: Piotr Domownik o sklepzbitcoinami.pl i bitxpress.pl – video [PL]
• Bitcoin – od czego zacząć? Instalacja portfela electrum – artykuł [PL]

Europa

• Londyn utraci koronę fintech po brexit – artykuł [EN]
• 7 francuskich firm finansowych zbuduje infrastrukturę blockchain dla MŚP – artykuł [EN]
• Francuski polityk chce zablokować bitcoin – artykuł [EN]
• Burmistrz szwajcarskiego miasta Zug o bitcoin – artykuł [EN]
• Holenderski rząd inwestuje w kampus rozwoju blockchain – artykuł [EN]
• Pierwszy Bitcoin Tracker Certificate wydany na szwajcarskiej giełdzie – artykuł [EN]

Świat

• Rzut oka na Emercoin po dodaniu go do Azure Blockchain as a Service – artykuł [EN]
• BlockSafe czyli inteligentna broń palna i blockchain – artykuł [EN]
• Nowe prawo w Chinach odnośnie kryptowalut – artykuł [PL]
• Międzynarodowy Fundusz Walutowy o Bitcoinie – artykuł [PL]
• Rosyjskie firmy finansowe zakładają konsorcjum blockchain – artykuł [EN]
• Kryzys forka Ethereum DAO z punktu widzenia bitcoin – artykuł [EN]
• Citi: Bitcoin jest szansą dla banków, nie zagrożeniem – artykuł [EN]
• IBM otwiera garaż blockchain (bluemix) w New York City – artykuł [EN]
• Najpopularniejsze kryptowaluty pierwszej połowy 2016 roku – artykuł [EN]
• Zamień portfel bitcoin i ethereum w kartę zbliżeniową – artykuł [EN]
• Hillary Clinton ma plany na blockchain w swoim programie technologicznym – artykuł [EN]
• Siemens otwiera nowy Business Development Unit i będzie rozwijać aplikacje blockchain – artykuł [EN]
• Siedmiu nowych członków projektu Hyperledger – artykuł [EN]
• Projekt Flux oparty o blockchain odpowiedzią na bezpośrednią demokrację? – artykuł [EN]
• Dlaczego pozwoliłem bitcoinowi siebie uwieść? – artykuł [EN]
• Wniosek z konferencji szkoleniowej blockchain: edukacja, nie spekulacja – artykuł [EN]
• Model motywacyjny dobrym podejściem do przekonywania do blockchain – artykuł [EN]
  
• Dash: Uruchamianie masternode – artykuł [EN]
• Let’s Talk Bitcoin wydanie 299: The DAO and Plan B – podcast [EN]
• EpicenterBitcoin wydanie 137 – Siân Jones: Regulatory Update – The Brexit, The EU And The DAO – video [EN]

Artykuł OneCoin to scam – #26 Tydzień z Blockchain pochodzi z serwisu Flexray.

Pozwól na wstępie, że nie umieszczę tutaj głębokich szczegółów technicznych. Nie ułatwi to zrozumienia. Jeżeli będziesz zainteresowany szczegółami, znajdziesz je w kolejnych artykułach. Chcąc maksymalnie uprościć zrozumienie czym jest blockchain, można przyjąć że jest rozproszoną bazą danych utrzymującą stale rosnącą ilość rekordów danych zabezpieczonych kryptograficznie przed manipulacją i próbą naruszenia integralności. Myślisz sobie… Świetnie, a co w tym nowego? Skąd ten cały szum i rosnące od kilku lat w tempie wykładniczym zainteresowanie tą technologią, która w zasadzie nie jest niczym nowym, a raczej jest złożeniem istniejących dojrzałych już technologii w spójną całość? Na to pytanie znajdziesz odpowiedź w dalszej części.

Blockchain to nie Bitcoin

Wiele osób zapytanych o to czym jest blockchain odpowiada wprost – Bitcoin. Inne osoby mówią tu o kryptowalutach (Bitcoin to w zasadzie kryptowaluta). To nie jest błąd, jednak jest to ogromne uproszczenie, ponieważ właśnie bitcoin był pierwszą poważną implementacją technologii blockchain. Dlatego wielokrotnie można spotkać się z tłumaczeniem czym jest blockchain na podstawie łańcucha bloków bitcoina. Nie skupiajmy się jednak nad tym, tylko spróbujmy potraktować blockchain jako rozproszoną rachunkową księgę główną (ang. Distributed Ledger) wykorzystywaną do rejestrowania np. transakcji finansowych czy zdarzeń gospodarczych. Taka charakterystyka powoduje, że zaczynasz sobie myśleć że przecież nie znasz się na finansach i księgowości. Miałem dokładnie tak samo Dlatego w dalszej części opowiem przykłady użycia które na zawsze zmienią Twoje postrzeganie tego czym jest blockchain.

Blockchain 1.0

Tak jak wspomniałem w poprzednim paragrafie, blockchain został wykorzystany po raz pierwszy w bitcoin i stanowi podwaliny wszystkiego co dalej się wydarzyło. Czym jest blockchain 1.0? Jest rozproszoną bazą danych lub formą księgi rachunkowej, w której składowane są transakcje zachodzące po sobie w kolejności, reprezentując w ten sposób stan łańcucha (tzw. sieci) w każdym wybranym momencie czasu. W nomenklaturze bardziej informatycznej można to porównać do prostej maszyny stanowej w której transakcja powodowała zmianę stanu. Jeszcze inaczej mówiąc, rodzaj bazy danych opartej o klucze główne i klucze obce.

Ewolucja Blockchain

Podobnie jak ewoluowały transakcyjne bazy danych i zawierają w sobie logikę w postaci procedur (ang. stored procedures) i wyzwalaczy (ang. triggers), księgi rozproszone zostały wyposażone w coś co nazwano inteligentnymi umowami (ang. smart contracts). Reprezentowane są one w formie procedur (kodu), które składowane są wraz z transakcjami w łańcuchu. Procedury, dokładnie jak w bazach danych, mogą wykonywać skomplikowane operacje na transakcjach w blockchainie. To właśnie inteligentne umowy stanowią najważniejszy element technologiczny który uzupełnił to czym jest blockchain 2.0.

Pierwsze projekty wykorzystujące blockchain 2.0 i inteligentne kontrakty szybko zlokalizowały pewne braki w logice blockchaina. O ile transakcje zawierane „wewnątrz” łańcucha bloków były tematem uporządkowanym i działającym, zabrakło  „impulsu z zewnątrz”. Chodzi głównie o zdarzenia generowane np. przez rynki finansowe, kurs walut w danej sekundzie, zmiany LIBOR itp., czyli wstrzykiwanie zdarzeń do łańcucha w celu przeprowadzenia transakcji. Jako że jest to czynnik zewnętrzny, poza blockchainem, zaufanie do źródła danych musiało być bardzo wysokie. W tym celu powoływano źródła danych nazywane wyroczniami (ang. oracle), będącymi zabezpieczonymi źródłami godnymi zaufania. Problem pojawiał się gdy transakcje dotyczyły różnych podmiotów, zaś bezpieczeństwo i jakość danych podawanych przez wyrocznie było poddawane dyskusji.

Cryptlet (szyferek?), czyli Blockchain 3.0

W celu rozwiązania problemu wyroczni, Microsoft w projekcie Bletchley wprowadza nowy element w ekosystemie blockchaina, który nazywa cryptletem. Stanowi on zaufany węzeł pośredniczący pomiędzy światem zewnętrznym a blockchainem. Ponieważ komunikacja jest zaszyfrowana, bezpieczeństwo zapewnione, integralność i spójność przekazywanych danych zapewniona i zaufana, cryptlet jako middleware może istnieć poza samym łańcuchem bloków np. jako instancja w chmurze. Dzięki temu część transakcji w formie procedur i wykonywanego kodu zostaje całkowicie wydelegowana do cryptleta i może prowadzić interakcje z zewnętrznymi źródłami danych.

Źródło: Microsoft

Co łączy blockchain 3.0 z Microsoft?

Blockchain, posiadając wiele implementacji, także tych otwartych w formie Open-Source jest dosyć trudny do zintegrowania, ponieważ na aplikację składa się wiele elementów które za każdym razem trzeba ze sobą połączyć, często dopisać także kawałek kodu.

Microsoft uruchamiając usługę Azure Blockchain as a Service udostępnił w pełni zintegrowaną platformę do budowania aplikacji opartych o blockchain. Także jako pierwszy wprowadził cryptlety jako integralną część swojej platformy. Ten ruch pozwolił na wysunięcie się na prowadzenie w wyścigu technologicznym. Zapewniając wszystkie elementy składowe, w pełni ze sobą zintegrowane, gdzie nad bezpieczeństwem implementacji poszczególnych części pracują sztaby ekspertów, otrzymujemy swoisty ekosystem. Począwszy od możliwości budowania aplikacji webowych, integracji z usługami kryptograficznymi, możliwością wyboru konkretnej implementacji blockchaina na której chcemy oprzeć aplikację (Ethereum, Hyperledger i inne), po usługi analityczne i sztuczną inteligencję pozwalającą na zaawansowane raportowanie. To właśnie wizja projektu Bletchley od Microsoft i muszę powiedzieć że jest to chyba jedna z najbardziej pełnych wizji jakie przedstawiają do tej pory dostawcy blockchain na świecie.

Źródło: Microsoft

Przykłady użycia (use cases)

W dużej ogólności wytłumaczyłem czym jest blockchain, ale pewnie nadal trudno Tobie wymyślić przypadki w których może on zostać wykorzystany. Poniżej umieszczam zatem kilkanaście scenariuszy, które pomogą Tobie zrozumieć do czego można blockchain wykorzystać. Kolejne przykłady będziesz już swobodnie mnożyć sam, bo z pewnością jest ich bardzo wiele!

• Płatności oraz pożyczki Peer-to-Peer – globalna sieć przekazów pieniężnych i pożyczek, eliminująca pośredników. Przykład: Abra, BTC Jam
• Internet rzeczy (Internet of Things) – śledzenie stanu, historii, wymiana zdarzeń. Przykład: Filament
• Systemy głosowania – rozproszone, niezaprzeczalne, automatyczne zliczanie głosów z pełną historią. Przykład: FollowMyVote
• Wymiana walut, transakcje między-bankowe – szybkie, pewne i niezawodne systemy transakcyjne. Przykład: Ripple, Coinbase
• Transport – wynajem przejazdów, prywatni kierowcy, współdzielenie przejazdów, przewóz osób i rzeczy. Dzięki blockchain i przezroczystości możliwe ominięcie pośredników i regulacji państw (tzw. Uber Killer). Przykład: Arcade City
• Zdecentralizowane rynki – transakcje zawierane bez pośredników i instytucji. Sprzedaż, współdzielenie i wynajem własności. Przykład: Open Bazaar, Slock.it
• Dowód własności/autorstwa – wyeliminowanie dowodów własności, dokumentów świadczących o legalności, przeniesienie własności do blockchain. Przykład: Proofofexistence, Clipperz, Stampery
• Dystrybucja i produkcja energii – przeniesienie do blockchain rozliczania transportu energii, liczników energii, producentów energii (np. osób odsprzedających energię z ogniw Fotowoltaicznych), wydawanie certyfikatów i analiza. Przykłady: LO3Energy, Brooklyn Microgrid, SolarChange
• Tożsamość i jej weryfikacja – rozproszone systemy identyfikacji osób, cyfrowe podpisy, autoryzacje, reputacja. Przykład: UniquId, OneName, WorldTable
• Składowanie danych – zaufane, rozproszone, odporne na awarie i próby wpłynięcia na integralność danych systemy składowania danych. Przykład: NXT, PeerNova
• Inteligentne kontrakty – automatycznie zawierane i wykonywane kontrakty których nikt nie kontroluje, ale każdy (w obrębie blockchainu) im ufa (zautomatyzowane łańcuchy dostaw). Przykład: UbiMS, Mirror
• Hazard, systemy gier, przewidywanie zdarzeń – anonimizacja graczy, przekazy wygranych, osiągnięcia, własne waluty w grach komputerowych, systemy przewidywania (np. ruchu przeciwnika). Przykład: Augur, Deckbound
• Digitalizacja dokumentów – składowanie odpowiedników w formie inteligentnych kontraktów, składowanie skanów, odpowiedników w formie plików danych, gwarancja niezaprzeczalności. Przykład: Składowanie paragonów w blockchain w celach gwarancyjnych, Colu
• Identyfikacja, śledzenie dóbr luksusowych – śledzenie dzieł sztuki, diamentów, zegarków, dóbr kolekcjonerskich. Przykład: Everledger, BlockVerify, Chainlink
• Usługi rządowe – podatki, składki, hipoteki, akty własności, księgi wieczyste, rejestry (PESEL, NIP itp.). Przykład: BitNation, ShoCard

Podsumowanie

Rewolucja blockchain dopiero nadchodzi. Ilość zastosowań jest ograniczona jedynie przez Twoją wyobraźnię. W tej chwili rządy wielu państw inwestują miliony dolarów w rozwój technologii wykorzystujących blockchain. Powstają setki startupów, które dzięki crowdfounding zbierają pieniądze na rozwój i badania. Coś w tym musi być! Nie bez powodu Światowe Forum Ekonomiczne umieszcza w TOP10 technologię blockchain!

Mam nadzieję że zaspokoiłem Twój pierwszy głód wiedzy i wytłumaczyłem czym jest blockchain. W kolejnych artykułach spróbuję zgłębić temat, więc pozostańmy w kontakcie!

Artykuł Czym jest blockchain (łańcuch bloków) pochodzi z serwisu Flexray.